PORANNY KRĄG czyli stymulacja polisensoryczna według pór roku

Opublikowano: sobota, 04, czerwiec 2016 17:34
Katarzyna Szpakowska

PORANNY KRĄG
czyli stymulacja polisensoryczna według pór roku

            Metoda ta polega na stymulacji wielozmysłowej. Obejmuje swym zasięgiem dotyk, wzrok, węch i smak. Celem stosowania różnorodnych bodźców jest spotkanie terapeuty i dziecka oraz dzieci ze sobą nawzajem. Spotkanie, którego istotą jest budowanie zaufania, poczucia bezpieczeństwa oraz komunikacji poprzez dostarczenie dzieciom określonej ilości i jakości bodźców sensorycznych pobudzających zmysły do działania. Językiem "porannego kręgu" jest język znaków i symboli, językiem, za pomocą którego terapeuci próbują spotkać się z naszymi uczniami. Podstawą tworzenia programu "porannego kręgu" jest świat przyrody. Ten świat jest źródłem symboli podstawowych: żywiołów, barw, zapachów, smaków, wrażeń dotykowych i termicznych.

 

ORGANIZACJA ZAJĘĆ

            Terapeuta jest rozluźniony, spokojny, tryskający energią.
Stworzenie odpowiedniego klimatu spotkania: utworzenie kręgu, ciepły nastrój panujący w pomieszczeniu, zapalona świeca, znajomy zapach.
Zmiana wystroju wnętrza, w którym odbywają się zajęcia, w zależności od barwy przyporządkowanej danej porze roku.

 

BODŹCE
(na których opierają się zajęcia)

 

WZROK

            Najważniejszym i mającym największe znaczenie bodźcem wzrokowym jest terapeuta prowadzący zajęcia. To od niego zależy jakie to będą zajęcia. Elementem na dzieci najbardziej oddziałującym jesteśmy my sami: nasza postawa, nastrój uwidaczniający się w postawie ciała, twarzy, ruchach. Duże znaczenie w odbiorze wzrokowym mają barwy. Kolory należą do naszego życia, świadczą o obecności życia, budzą uczucia, ożywiają, pobudzają umysł lub zasmucają, cieszą lub uspokajają. Manipulacja barwą w czasie "porannego kręgu" odbywa się poprze zmianę wystroju wnętrza pomieszczenia, w którym prowadzimy zajęcia. W trakcie zajęć dzieci zasłaniane są dużymi kawałkami materiału o odpowiedniej barwie. Do każdej pory roku został przypisany inny kolor.
- WIOSNA - kolor zielony. Zieleń łagodzi, przynosi zadowolenie, daje pokój, uspokaja i odpręża.
- LATO - kolor czerwony, który bardzo silnie pobudza.
- JESIEŃ - Kolor żółty, kojarzony z radością życia, rozpoczynającym się dniem. Ale jest też kolorem spadających liści i dojrzałych owoców.
- ZIMA - kolor biały. Biel promieniuje, uspokaja i rozjaśnia. Do zimy należy też błękit. Jest kolorem ciszy i spokoju, przypomina zimowy chłód.
            Ważnym momentem "porannego kręgu" jest ciemność. Silnie działa na emocje. Im jest głębsza, tym głębiej do nas dociera. Może budzić niepokój, a nawet lęk, ale bardzo ważne jest oswojenie się z ciemnością, opanowanie emocji. Dzięki ciemności wyraźniej dostrzegamy każdy element, który nią nie jest. Dlatego w ciemności tak wielkiego znaczenia nabiera zapalona świeca pojawiająca się w zasięgu wzroku. Ciepłe  migoczące światło niesie ze sobą spokój i poczucie bezpieczeństwa.

 

DOTYK

            Podstawową propozycją stymulacji dotykowej jest masaż dłoni wykonywany na powitanie. Towarzyszy mu piosenka. Właśnie podczas masażu dłoni możemy spotkać się z dziećmi w sposób najbardziej osobisty, przekazać im swoją bliskość, ciepło, poczucie bezpieczeństwa.

 

WĘCH

            Zapachy, podobnie jak kolory, oddziałują na naszą psychikę. Do każdej pory roku przyporządkowany jest inny zapach, którym napełniamy pomieszczenie przez wlanie kilku kropel olejku zapachowego do lampki zapachowej oraz niekiedy dodatkowo do olejku używanego do masażu.
- WIOSNA - zapach cytrynowy, który działa antyseptycznie, pobudza apetyt i ożywia.
- LATO - zapach różany, działa on kojąco, uśmierza złość, gniew, "leczy" bezsenność, pomaga rozładować stres.
- JESIEŃ - zapach lawendy, która łagodzi napięcia, uspokaja, wzmacnia.
- ZIMA - zapach mięty, działający uspokajająco, wzmacniająco i rozluźniająco. Mięta oczyszcza drogi oddechowe.

 

SŁUCH

            Każdej porze roku przyporządkowany jest instrument będący źródłem bodźców dźwiękowo-wibracyjnych.

- WIOSNA - bęben
- LATO - gong i grzechotka z piaskiem
- JESIEŃ - dzwony rurowe
- ZIMA - dzwonki i trójkąt
            Instrumenty wywołują silne wibracje. Mogą być odczuwane przez dzieci przy pomocy dotyku, który wspomaga słuch w odbiorze fal akustycznych. Najpierw gra się na instrumentach blisko ciała dziecka, tak by mogło czuć wibracje, a potem źródło dźwięku oddala się w celu wytworzenia odruchu orientacyjnego, uczenia dziecka rozpoznawania kierunku, z którego dochodzi dźwięk.

 

SMAK

            Kolejną grupą bodźców są wrażenia smakowe. One również zmieniają się cyklicznie z porami roku. Celem dostarczania tych bodźców jest zwiększenie wrażliwości warg i języka.
- WIOSNA - cytryna
- LATO - słodka konfitura z wiśni
- JESIEŃ - miód i krem orzechowy
- ZIMA - miętowe pastylki w czekoladzie

 

ARTYKULACJA

            W każdej porze roku możemy uczyć dzieci innej samogłoski, której wypowiedzenie będzie stanowić reakcję ucznia na wywołanie jego imienia w ciemnym pokoju jako element nawiązywania dialogu. Gdy dziecko odpowie, mówimy do niego kilka serdecznych, podtrzymujących dialog słów.
- WIOSNA - "o"
- LATO - "i"
- JESIEŃ - "e"
- ZIMA - "a"

 

ŻYWIOŁY

            Każdą porę roku charakteryzuje inny żywioł, który jest elementem "porannego kręgu". Żywioły, czyli ogień, powietrze, woda i ziemia, są bodźcami o tyle cennymi, że mają charakter polisensoryczny. Ogień to bodziec wzrokowy, ale daje też ciepło. Wiatr czujemy na skórze, jego działanie można też zobaczyć i usłyszeć. Tworząc wiatr samodzielnie wykonujemy także ćwiczenia oddechowe. Możemy słuchać plusku wody, oglądać ją, poczuć jej krople i doświadczyć zimna lodu. Ziemia nie tylko stanowi bodziec wzrokowy, ale ma także swój zapach. Glina jest najpierw zimna, później ogrzewamy ją rękoma. Prawie płynna glinka pęka przy wysychaniu na skórze, dając specyficzne doznania dotykowe.
- WIOSNA - ziemia (glina)
- LATO - ogień
- JESIEŃ - powietrze
- ZIMA - woda

 

ETAPY ZAJĘĆ METODĄ PORANNEGO KRĘGU

  1. Zapalenie lampki zapachowej. (lato - zapach różany, jesień - lawendowy, zima - miętowy, wiosna - cytrynowy)
  2. Obejście z lampką kręgu dzieci, zwrócenie uwagi na zapach oraz cechy ognia - ciepły, jasny.
  3. Śpiewanie powitalnej piosenki, w której wymienia się imię każdego dziecka.
  4. Krótkie opowiadanie o danej porze roku, w którym można pokazać różne ciekawostki przyrodnicze z nią związane. (wiosna - podlewanie kwiatów, jesień  - oglądanie liści i kasztanów, zima - obserwowanie śniegu, lato - zwrócenie uwagi na wysoką temperaturę)
  5. Spotkanie z żywiołem (wiosna - rozcieramy dzieciom glinę na dłoniach, najpierw jest mokra, śliska i zimna a później ciepła, szorstka i krucha, lato - zapalamy świece, opowiadamy o ogniu i pokazujemy jego właściwości, na koniec zdmuchujemy lub zalewamy ogień wodą, jesień - wentylatorem rozwiewamy suche liście, poruszamy tkaninami na ścianach, rozwiewamy włosy dzieciom, zima - demonstrujemy wodę w stanie ciekłym i stałym, dzieci dotykają lodu, który jest twardy, śliski, zimny i mokry)
  6. Demonstracja sprzętu muzycznego (gra terapeuta i jeśli to możliwe, dzieci, wiosną na bębnie, latem na gongu, jesienią na dzwonach rurowych a zimą na dzwonkach i trójkącie)
  7. Zakładanie na głowy dzieci kolorowych chust (kolor chusty zgodny z barwą pory roku), następnie dziecko samo (lub z pomocą) ściąga chustę z głowy.
  8. Zaciemnienie sali (szukanie z lampką dzieci, wymawianie ich imion, dziecko w miarę możliwości odpowiada odpowiednią głoską: wiosną - "o", latem - "i", jesienią - "e", a zimą - "a", albo inaczej daje znak).
  9. Zastosowanie bodźców smakowych (podajemy dzieciom jedzenie o odpowiednim smaku, latem - słodką wiśniową konfiturę, jesienią - miód lub krem orzechowy, zimą - miętowe pastylki, wiosną - cytrynę)
  10. Gaszenie lampki zapachowej