Jak zbadać mowę dziecka w domu?

Wydarzenia ostatnich tygodni uświadamiają nam, że zmiany w każdej dziedzinie naszego życia mogą ulec zmianie.

Jak można zbadać mowę dziecka w domu i prowadzić z nim terapię logopedyczną?

Z punktu widzenia logopedy zawsze powtarzałam rodzicom, że przebywanie z dzieckiem

w domu daje dużo możliwości obserwacji dziecka w różnych sytuacjach komunikacyjnych  jak: zabawa, opowiadanie, śpiew, rozmowa, czytanie bajek, oglądanie książeczek itp. Jest ona zawężona jeśli przeprowadzana jest jedynie w gabinecie logopedycznym. Rodzice mogą zarejestrować wyniki obserwacji poza tradycyjną formą pisemną, wykorzystując zapis magnetofonowy, wizualny.

W trakcie wypowiedzi dziecka zwracamy uwagę na płynność mówienia, barwę głosu, tempo mowy, formy gramatyczne, rozumienie poleceń, budowanie zdań i zachowanie dziecka. Informacje uzyskane od rodziców z obserwacji dziecka  w domu są uzupełnieniem wywiadu
z logopedą i dają pełniejszy obraz rozwoju dziecka.

Kolejny etap to sprawdzenie realizacji poszczególnych głosek. Do tego badania posłużą nam książeczki z obrazkami. Dziecko nazywa poszczególne obrazki a my zwracamy uwagę na to, jak realizowane są poszczególne głoski w słowach. Można fonetycznie zapisywać wypowiedzi dziecka lub notować tylko głoski nieprawidłowo realizowane np. (r –l,j,  sz-s,

rz–z, cz-c, e–a, k–t), itd.. Można również nagrać wypowiedzi dziecka, opisać jej charakterystyczne cechy.

Bardzo ważnym badaniem jest sprawdzenie motoryki narządów mowy języka i warg. Najpierw dokładnie oglądamy twarz dziecka . Zwracamy uwagę na symetrie twarzy, warg, sposób oddychania, uzębienie. Nieprawidłowości w budowie narządów mowy mogą być przyczyną wielu wad wymowy. Po oglądzie narządów mowy testujemy ich sprawność.
Oto kilka przykładowych ćwiczeń:

  1. wysuwanie i chowanie języka do jamy ustnej;
  2. wysuwanie języka szerokiego i wąskiego;
  3. opuszczanie języka na brodę , unoszenie do nosa;
  4. kierowanie języka do kącików ust;
  5. unoszenie języka do podniebienia twardego;
  6. oblizywanie zębów językiem;
  7. przesuwanie na boki zamkniętych warg;
  8. ściąganie i rozciąganie warg;
  9. parskanie wargami;
  10. kląskanie językiem;

Ćwiczenia te przeprowadzamy siedząc z dzieckiem przed lustrem tak aby mogło kontrolować zarówno prezentację osoby ćwiczącej z dzieckiem jak i swoje powtarzanie.

Istotne jest również badanie słuchu fonemowego czyli umiejętności różnicowania fonemów. W tym celu prezentujemy dziecku dwa wyrazy różniące się głoskami np. (bułka – półka, kosa – koza, kot – koc, noc – nos, lek – lok. Zadaniem dziecka jest powiedzieć czy to są takie same słowa czy różne. Sprawdzamy również czy dziecko potrafi wyodrębnić głoski w wyrazach

 w nagłosie, śródgłosie i wygłosie.

Jeśli po przeprowadzeniu  badania mowy rodzice stwierdzą, że dziecko wszystkie głoski ma wywołane lecz nieutrwalone  lub występujące wady wymagają jedynie lepszego usprawnienia narządów mowy języka i warg, w takich przypadkach można prowadzić terapię logopedyczna w domu. Logopeda może służyć radą i konsultacją.

Dodatkowym wsparciem dla dziecka jest przedszkole, które. umożliwia kontrolę mowy dziecka w naturalnych sytuacjach życia przedszkolnego i to każdego dnia a różnorodność stosowanych form pracy w przedszkolu umożliwia wszechstronny rozwój mowy dziecka. Prowadzona terapia logopedyczna w gabinecie  ma charakter indywidualny i odbywa się zazwyczaj raz w tygodniu. W trakcie ćwiczeń dziecko ma założony zeszyt w którym logopeda wpisuje zalecenia i treść bieżących ćwiczeń. Dzięki temu rodzice mają stały kontakt z logopedą. Wiedzą  co i jak utrwalać w domu.

W/w badania, ćwiczenia, przeprowadzamy z dzieckiem w formie zabawy, wykorzystując różne sytuacje życia codziennego. Bez względu gdzie prowadzone jest badanie czy terapia troszczyć się należy o takie podejście do dziecka, które uwzględnia ciepło uczuć

i umiejętność wyzwalania radości i uśmiechu.

Etap utrwalania trwa do momentu aż w mowie potocznej pojawi się autokontrola słuchowa to znaczy, że dziecko potrafi samo siebie poprawić. Nie można zbyt wcześnie zakończyć terapii. Jeśli dziecko na ćwiczeniach mówi dobrze, to nie znaczy, że w domu mówi  poprawnie. Ważna jest więc współpraca logopedy z rodzicami. Niezależnie więc od sytuacji, nie da się wykluczyć  rodziców z procesu utrwalania prawidłowej mowy dziecka.

Wspierając rodziców w tej trudnej sytuacji zachęcam do odwiedzania strony Poradni Psychologiczno – Pedagogicznej w Bielsku Podlaskim Znajdziecie tam Państwo pomoce, materiały do ćwiczeń, filmy instruktażowe, inspiracje do zabaw i gier.

 

Maria Marciniak - Kraśko

logopeda

Poradnia Psychologiczno - Pedagogiczna

w Bielsku Podlaskim

Misja poradni

Poradnia realizuje kierunki i cele działania zawarte w Statucie PP –P, bazując na wyspecjalizowanej i wysoko wykwalifikowanej kadry pracowniczej ( prawie wszyscy pracownicy mają stopień nauczyciela dyplomowanego) i dalej podnoszą swoje kwalifikacje i  zaangażowaniu pracowników w pracę placówki, w oparciu o roczny plan pracy PP – P. Cele są zawarte w statucie.