Agresja wśród dzieci

 

Agresja może przejawiać się w każdym zachowaniu, które prowadzi do zaszkodzenia komuś czy do zniszczenia czyjejś własności. U dzieci agresywne zachowanie przyjmuje postać bójek i kłótni z rówieśnikami, nieuzasadnionego skarżenia, złośliwych plotek, mściwości przejawianej w stosunku do kolegów. Przedmiotem agresji bywają również osoby dorosłe: nauczyciele, rodzice, znajomi, sąsiedzi, osoby obce. Agresywne zachowanie może przejawiać się w przeszkadzaniu nauczycielowi w prowadzeniu zajęć, w przedrzeźnianiu rodziców.

 

Wskazówki pomocne w przeciwdziałaniu agresji dziecka:

- zaniechanie kierowania uwagi na dziecko w chwili gdy prezentuje ono zachowania niepożądane, pozytywne wzmacnianie natomiast pozytywnych sposobów reagowania dziecka na trudności, nagradzanie zachowań prospołecznych, angażowanie dziecka do działań na rzecz innych;

- wycofywanie dziecka z sytuacji wywołujących  agresję, minimalizowanie ilości takich sytuacji w życiu dziecka, które wywołują w nim frustrację, i przewidujemy jego agresywne zachowanie; eliminowanie modeli agresywnego zachowania z otoczenia dziecka (szczególnie dotyczy to rodziców, powinni zastanowić się oni nad tym czy nie dają swojemu dziecku wzoru negatywnych zachowań);

- zmiana wzajemnych nastawień i atmosfery w domu, ustalenie przyczyn zachowań agresywnych, ujednolicenie metod wychowawczych, przerwanie błędnego koła: agresja – kara – nasilenie agresji – jeszcze większa kara itd.;

- częste rozmowy z dzieckiem, zwracanie uwagi na negatywne skutki jego agresywnych zachowań, okazywanie zrozumienia dla jego trudności;

- uczenie dziecka odpowiednich norm moralnych i zasad postępowania tak, by na tym podłożu powstawało poczucie winy, gdy zada się krzywdę drugiemu człowiekowi, wytwarzanie właściwych postaw społecznych oraz hierarchii wartości;

- agresja zawsze powinna pozostać bez sukcesu i prowadzić do przykrości, niepowodzeń, strat, nie może prowadzić do pożądanych efektów;

- adekwatne i pełne zaspokajanie potrzeb fizycznych i psychicznych dziecka (uznania społecznego, samodzielności i niezależności, więzi emocjonalnej, zainteresowania, poczucia bezpieczeństwa, akceptacji) wymaga czasem zmian w postawach rodzicielskich, dostarczanie pozytywnych doświadczeń i możliwości osiągania realnych sukcesów w celu podnoszenia samooceny;

- wprowadzanie spokojnej atmosfery w domu, unikanie konfliktów i nieporozumień między rodzicami, okazywanie miłości, akceptacji i serdeczności;

-   uczenie konstruktywnych sposobów reagowania na frustrację, dostarczanie wzorów jak radzić sobie z konfliktami, problemami, stresem i niepowodzeniem, jak rozwiązywać nieporozumienia;

- rozwijanie samokontroli dziecka poprzez stawianie przed nim odpowiedzialnych, samodzielnie rozwiązywanych zadań, pobudzanie autorefleksji;

-   dostarczanie wzorców, modeli nieagresywnego zachowania (rodzice, nauczyciele, rówieśnicy), pamiętając o tym, że dziecko wychowuje się i uczy przede wszystkim poprzez naśladowanie;

-   prowadzenie zabaw indywidualnych i zespołowych zabaw, „gry w role”, opartych na mechanizmie hamowania agresji poprzez komunikację międzyludzką;

- umożliwianie dziecku odreagowywania napięć, podnoszenie tolerancji na stres i frustrację, trening asertywności, nauka wyrażania własnych emocji (szczególnie negatywnych) bez szkodzenia osobie, która je wywołuje;

- jeżeli zdecydujemy się karać dziecka za jego zachowania musimy pamiętać o tym, iż kara nigdy nie może być agresją !, (czasem jedynie strach przed karą powstrzymuje dziecko przed złym zachowywaniem się, a nie zrozumienie, że tak nie należy robić);

- w przypadku agresji instrumentalnej wykazywanie jej nieskuteczności (dziecko nie powinno mieć korzyści ze złych zachowań, konsekwencje w postępowaniu, wzmacnianie pozytywnych sposobów osiągania przez dziecko zamierzonego celu);

 

Dla dziecka każda agresja ze strony kolegów może być cierpieniem na miarę małego człowieka i rodzice muszą mu pomóc. W jaki sposób rodzice mogą interweniować:

- porozmawiajcie szczerze z dzieckiem i zanotujcie wszystkie akty przemocy, które go spotkały ze strony innych dzieci;

- spotkajcie się z wychowawcą klasy, zrelacjonujcie mu sytuację. Zapytajcie, co w takim przypadku zamierza zrobić, zadeklarujcie swoją współpracę;

- notujcie wszystkie ustalenia poczynione z wychowawcą oraz podejmowane przez niego działania;

- kontaktujcie się kilkakrotnie z wychowawcą lub wysyłajcie do niego listy z zapytaniem, co zostało zrobione w sprawie waszego dziecka;

- jeśli z relacji dziecka wynika, że przemoc trwa nadal, a wychowawca nie reaguje, umówcie się na rozmowę z dyrektorem szkoły, przedstawcie mu sytuację oraz brak efektów po ustaleniach z wychowawcą lub wysyłajcie do niego listy z zapytaniem, co zostało zrobione w sprawie waszego dziecka;

- jeśli z relacji dziecka wynika, że przemoc trwa nadal, a wychowawca nie reaguje, umówcie się na rozmowę z dyrektorem szkoły, przedstawcie mu sytuację oraz brak efektów po ustaleniach z wychowawcą. Ustalcie, co w tej sytuacji dyrektor zamierza zrobić, zadeklarujcie swoją chęć współpracy;

- notujcie wszystkie ustalenia powzięte przez dyrektora szkoły oraz podejmowane przez niego działania;

- szukajcie pomocy specjalistów (pedagogów, psychologów, organizacji pozarządowych) dostępnych na waszym terenie, którzy mogą udzielić pracownikom szkoły konsultacji i wsparcia, a tym samym pomóc waszemu dziecku.

- wystąpcie do organu sprawującego nadzór pedagogiczny nad szkołą (Kuratorium Oświaty) z wnioskiem o zbadanie sprawy waszego dziecka i dokonanie oceny działalności szkoły w rozwiązaniu problemu przemocy (jeśli szkoła nadal nie podjęła skutecznych kroków w celu zakończenia przemocy) zgłoście sprawę na policję, jeśli wasze dziecko zostało pobite lub okradzione.

Informacje dodatkowe dla rodziców

 

Za podjęciem jak najwcześniej stymulacji rozwoju dzieci przemawiają następujące przesłanki :

 

- duża plastyczność CUN we wczesnym okresie rozwoju oraz związana z tym możliwość korelacji zaburzeń funkcji i kompensacji deficytów;

                            - możliwość zahamowania rozwoju wielu zaburzeń o postępującym przebiegu, a czasami nawet całkowitego zatrzymania dalszych niekorzystnych zmian;

- małe dzieci są bardziej podatne na stosowane wobec nich programy usprawniania i czynią szybsze postępy;

- ćwiczone postępy są u nich łatwiej generalizowane;

- uczenie małych dzieci jest łatwiejsze, gdyż wiele zaburzeń narasta z wiekiem i utrudnia terapię oraz edukację;

- rodzice małych dzieci mają więcej nadziei, sił, zapału  i wiary, dlatego są bardziej zaangażowani we współpracę ze specjalistami i we własny udział w terapii dziecka.