Motywowanie dzieci do nauki

„Motywacja do uczenia się definiowana jest jako znaczenie i wartość nauki dla danego człowieka, jaką ów człowiek jej przypisuje i charakteryzowana przez długoterminowe zaangażowanie się w proces uczenia się”.

 

Wszyscy przychodzimy na świat z wrodzoną ciekawością badacza i potrzebą udoskonalania. Każde dziecko ma wrodzone pragnienie zdobywania wiedzy. Dzieci idą do szkoły podekscytowane. Cieszą się, że nauczą się czytać i pisać, że będą poznawać świat.

Badania wykazały, że zamiłowanie do nauki u dzieci obniża się stale od trzeciej do ostatniej klasy szkoły podstawowej. Początkowo naukę postrzegają jako ekscytującą szansę rozwoju, która pobudza ich działania. Z czasem nauka staje się dla nich mozolną pracą. Przestaje im sprawiać przyjemność.

            Większość ludzi uważa, że motywacja jest czymś wrodzonym, danym nam od urodzenia. Jak twierdzą psycholodzy, w rzeczywistości motywacja jest w dużej mierze nabywana w trakcie rozwoju człowieka.

 

Często słyszymy, że „dziecko źle się uczy, bo nie ma motywacji do nauki”, „nie radzi sobie z nauką, bo ma słaba motywację”. Z brakiem motywacji, łączy się potocznie- lenistwo- brak chęci do wysiłku i działania. Łatwo postawić taka „diagnozę”, która zwalnia nas z odpowiedzialności i podjęcia działań na rzecz rozwijania motywacji, którą rodzice i nauczyciele mogą kształtować u dzieci i młodzieży. W znacznej części motywacja jest wyuczana, podlega wychowaniu. Często określana jest jako ambicja. Równocześnie warto mieć świadomość tego, jak łatwo motywacja może być także osłabiana lub wręcz hamowana.

 

 

 

MOTYWACJĘ DO NAUKI MOGĄ OGRANICZAĆ (wg dr T. Biernata)

 

 

1.      Brak niezbędnej energii potrzebnej do nauki:

 

Kiedy dziecko nie otrzymuje odpowiedniej stymulacji do nauki, nie jest właściwie pobudzane do pracy szkolnej (np. motywację obniża słabe zainteresowanie rodziców nauką dziecka), jego zapał do nauki spada. Powodem tego może być też brak wiary w dziecko i komunikaty typu: „z ciebie nic nie będzie”. Na niską motywację ma też silny wpływ zła atmosfera w domu, słaby kontakt z dzieckiem, kłótnie, konflikty itp.

 

2.      Brak celów:

 

Postawienie sobie celów jest konieczne do tego, aby osiągnąć sukces (czymkolwiek on dla nas jest). Prawidłowo wyznaczone cele i kierunki działania podnoszą motywację do ich realizacji.

      Motywacje mogą blokować zbyt wygórowane cele przerastające możliwości dziecka. Ważne jest dostosowanie zadań do możliwości dziecka.

      Stawianie sobie za cel wyników może powodować stres. Im bardziej dziecko martwi się tym, aby „sprawiać wrażenie mądrego”, tym mniej uwagi poświęca rzeczywistemu stawaniu się mądrzejszym.

 

 

3.      Brak określonych i usystematyzowanych działań

 

Jeśli dziecko nie posiada odpowiednio zorganizowanego miejsca do nauki, harmonogramu dnia, jego motywacja może być osłabiona.

 

 

4.      Brak konsekwencji i wytrwałości

 

Motywacja do nauki to codzienny, trudny obowiązek nie tylko nauczycieli, którzy mają pod opieką całą „gromadkę dzieci, ale przede wszystkim obowiązek rodziców. Często są oni zapracowani i przemęczeni, przez co nie są w stanie dopilnować dzieci w nauce.

      Warto pamiętać, że chęć do nauki szkolnej mogą również ograniczać takie czynniki jak: upośledzenia narządów wzroku i słuchu, niedorozwój lub mikrouszkodzenia pewnych ośrodków mózgu, problemy emocjonalne (nerwica szkolna).

 

 

Największy wpływ na motywację dzieci ma wychowanie i podejście do nauki i pracy samych rodziców – największych autorytetów. Zdarza się, że szkoła jest traktowana jako strata czasu, zło konieczne. Atmosfera braku szacunku dla wykształcenia, klimat lekceważenia nauczycieli, sprawią, że dziecko nie będzie miało chęci do nauki.

            Dzieci stawiające sobie za cel zdobycie wiedzy lepiej się uczą, czerpią większą przyjemność z nauki.

            Poszukiwaniu odpowiednich celów sprzyja rozbudzanie zainteresowań, rozwijanie nawyku czytelnictwa, pokazywanie wartości nauki i wiedzy. Również zainteresowanie i wsparcie rodziców może zdziałać bardzo dużo.

 

 

 

SYSTEM KAR I NAGRÓD

 

            Ma on zarówno zwolenników, jak i przeciwników. Podczas, gdy nagroda wzmacnia pozytywnie, sprawiając przyjemność, kara jest czymś niemiłym. Nadmiar kar zmniejsza atrakcyjność nauki i obniża wydajność i jakość pracy. Dlatego nawet jeśli chcemy go stosować, należy pamiętać o zachowaniu równowagi.        

 

Aby zwiększyć skuteczność oddziaływania kar i nagród, należy:

1.      Zaznajomić dziecko z tymi zasadami (można nawet je spisać i powiesić).

2.      Dobrze, aby system ten został zaakceptowany przez dziecko.

3.      Nagrody powinny być odpowiednio atrakcyjne, a kary odpowiednio surowe.

4.      Kary i nagrody powinny podlegać gradacji- być zróżnicowane w zależności od ważności. Ścieżka kar powinna być na tyle długa, aby zostawiała czas na refleksję i pozwoliła zatrzymać się w bezpiecznym miejscu.

5.      Konieczne jest stosunkowo szybkie wzmacnianie zachowań.

6.      Pochwały, tak jak nagrody, powinny być konkretne. Należy chwalić osiągnięcia wymagające wysiłku, wytrwałość, osobiste postępy, uczynki (tylko wówczas pobudzą wewnętrzną motywację). Dziecko musi wiedzieć dlaczego je chwalimy (aby uniknąć ryzyka uzależnienia od pochwał, nie chwalimy dziecka, tylko jego działania.

7.      Wyjątkowo istotna jest konsekwencja.

 

 

 

JAK MOTYWOWAĆ DZIECKO DO NAUKI?

WSKAZÓWKI DLA RODZICÓW

 

1. Od najmłodszych lat rozwijaj naturalną ciekawość dziecka, wzbudzaj jego motywację do poznawania nowych rzeczy, do nauki poprzez:

- systematyczne wyprawy do księgarni- niech dziecko samo wybierze sobie jakąś książeczkę czy czasopismo;

- organizowanie wycieczek do muzeów, na wystawy, oglądanie z dzieckiem ciekawych programów w TV i rozmawianie o nich;

- rozwiązywanie krzyżówek, zagadek, zabaw logicznych itp.;

- wykorzystywanie codziennych czynności i zdarzeń do ćwiczenia różnych umiejętności np. liczenia, logicznego myślenia itd.;

- dawanie przykładu własnym zachowaniem- spędzając wolny czas czytając prasę, książki, oglądając programy popularnonaukowe itp. ;

2. Dawaj dziecku do zrozumienia, że nauka jest ważna- nie mów, że to strata czasu, nie zwalniaj z udziału w lekcjach z błahych powodów.

3. Wykorzystuj zainteresowanie karierą szkolną dziecka i wspieraj je w niej:

- interesuj się tym, co wydarzyło się w szkole, rozmawiaj o tym, czego dziecko się nauczyło;

- wdrażaj dziecko do systematyczności, naucz dobrej organizacji pracy (odrabianie lekcji o tej samej porze, ale nie bezpośrednio przed lub po szkole) i zadbaj o odpowiednie miejsce do nauki (stały kącik do pracy, odpowiedniej wysokości stół i krzesło, dobre oświetlenie- światło powinno padać z lewej strony; u dziecka leworęcznego- z prawej, zapewnienie ciszy i spokoju niezbędnego do prawidłowej koncentracji uwagi;

- pomagaj dziecku w odrabianiu lekcji i pokonywaniu trudności – nie oznacza to jednak, że masz wykonać zadanie za dziecko! Pomóż mu zrozumieć polecenie, zaplanujcie poszczególne etapy niezbędne do wykonania zadania, w razie potrzeby udziel wskazówek naprowadzających dziecko i daj mu szansę samodzielnego rozwiązania zadania, a tym samym doświadczenia sukcesu ( to buduje wiarę we własne możliwości i rozwija motywację do pracy);

- unikaj atmosfery napięcia, nie okazuj ciągłego niezadowolenia, lecz szukaj mocnych stron swojego dziecka i udzielaj mu wsparcia. Stosuj pochwały zamiast mówić „z ciebie to już nic nie będzie”. Chwal – za osiągnięcia, lecz także za włożony wysiłek. Nie ogólnie, lecz za konkretną rzecz, np. jeśli dziecko szybko wykona zadanie, pochwal, że zrobiło je szybko i dobrze; jeśli trwało to dłużej- pochwal za wytrwałość;

- nie porównuj dziecka do rodzeństwa, kolegów, lecz do poprzedniego jego poziomu i umiejętności- uświadamiasz mu w ten sposób jego postępy i motywujesz do dalszej pracy;

- w przypadku zniechęcenia dziecka lub doświadczenia przez nie porażki- nie zaprzeczaj jego uczuciom mówiąc, że nic się nie stało, lecz nazwij jego uczucia (np. widzę, że jest ci bardzo smutno z tego powodu, że jesteś rozczarowany, że zdanie to sprawia ci trudność), zachęć je do wymyślenia jak można rozwiązać dany problem, zaproponuj własne pomysły i wspólnie zdecydujcie, które pomysły wydają się możliwe do zrealizowania.

 

 

PAMIĘTAJ!

Brak motywacji do nauki wynika najczęściej z niewykształcenia u dziecka nawyków uczenia się, bądź też jest skutkiem doznanych przez dziecko niepowodzeń.

Dziecko potrzebuje Twojego zrozumienia, wsparcia i wiary, że sobie poradzi!

 

WARTO PRZECZYTAĆ: Adele Faber i Elaine Mazlish „ Jak mówić, żeby dzieci się uczyły – w domu i w szkole”

 

Informacje dodatkowe dla rodziców

 

Za podjęciem jak najwcześniej stymulacji rozwoju dzieci przemawiają następujące przesłanki :

 

- duża plastyczność CUN we wczesnym okresie rozwoju oraz związana z tym możliwość korelacji zaburzeń funkcji i kompensacji deficytów;

                            - możliwość zahamowania rozwoju wielu zaburzeń o postępującym przebiegu, a czasami nawet całkowitego zatrzymania dalszych niekorzystnych zmian;

- małe dzieci są bardziej podatne na stosowane wobec nich programy usprawniania i czynią szybsze postępy;

- ćwiczone postępy są u nich łatwiej generalizowane;

- uczenie małych dzieci jest łatwiejsze, gdyż wiele zaburzeń narasta z wiekiem i utrudnia terapię oraz edukację;

- rodzice małych dzieci mają więcej nadziei, sił, zapału  i wiary, dlatego są bardziej zaangażowani we współpracę ze specjalistami i we własny udział w terapii dziecka.